Doðu Karadeniz Bölgesi'nde yaþanan iþsizlik, göç ve ekonomik sorunlarýn çözüme kavuþturulmasý için 1917 yýlýnda Gürcistan'a giden bir heyet rapor hazýrladý. Bu rapor doðrultusunda da 1924 yýlýnda, TBMM'de, ''Rize ili ve Borçka kazasýnda fýndýk, portakal, mandalina, limon ve çay yetiþtirilmesine dair 407 Sayýlý Kanun'' kabul edildi. Kanunun kabul edilmesiyle bölgedeki çay tarýmý yasal güvenceye kavuþturuldu.

Söz konusu kanunun yürürlüðü girmesinin ardýndan yapýlan çalýþmalarýn olumlu sonuç vermesi üzerine Gürcistan'ýn Batum kentinden 1937'de 20 ton, 1939'da 30 ton, 1940'ta da 40 ton çay tohumu ithal edilerek, bölgede çay bahçesi tesisi çalýþmalarýna baþlandý.

Ýlk yaþ çay yapraðý hasadý ve kuru çay üretiminin 1938'de gerçekleþtirildiði bölgede ilk çay fabrikasý ise 1947'de Rize'de kuruldu. Bölgede, 1963'e kadar ithalat ile karþýlanan iç tüketim talebi ise 1963'ten sonra yurt içi üretim ile karþýlanmaya baþlandý.

Çay üretiminin özel sektöre açýlmasý ise 1984'de Çay Kanunu'nda yapýlan deðiþiklikle oldu. Bu tarihten günümüze kadar bölgede 420'si özel sektör tarafýndan kurulan irili ufaklý pek çok yaþ çay iþleme fabrikasý kuruldu. 

 -RTB YÖNETÝM KURULU BAÞKANI ERDOÐAN-

Rize Ticaret Borsasý (RTB) Yönetim Kurulu Baþkaný Mehmet Erdoðan, sektöre iliþkin yaptýðý açýklamada, çay sektörünün 1984'de özel sektöre açýlmasýnýn ardýndan 1987'ye kadar geçen 3 yýllýk süreçte 86 fabrika kurulduðunu söyledi.

Bölgede, 1994'de yaþanan ekonomik kriz dönemine kadar 300'e yakýn firma kurulduðunu bildiren Erdoðan, ''1984'den günümüze kadar özel sektörde 420 fabrika kuruldu, bunlarýn 230'u kapandý. Günümüzde Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin'de halen 190 civarýnda yaþ çay fabrikasý faaliyet gösteriyor. Yani bugün faaliyette olanlardan daha fazlasý çeþitli nedenlerden dolayý kapanmýþ. Haliyle üreticiye de borç býrakarak batmýþlar'' dedi.

Sektörde uzun yýllardýr yaþanan sorunlara raðmen halen bir yasal düzenleme yapýlmadýðýný vurgulayan Erdoðan, ''Sürekli aðzýmýz sütten yanmýþ, ama yoðurdu üfleyerek yememiz gerekirken hala sütü bile üflemeden yemeye devam ediyoruz. Dolayýsýyla sütten yanmaya devam ediyoruz. Bu nedenle çay kanun taslaðý çalýþmalarýmýzýn baþlangýç noktasý budur'' diye konuþtu.

-''100 MÝLYON DOLARDAN FAZLA PARA PAKETLEMECÝLERE KAPTIRILDI''-

Erdoðan, sektörde bugüne kadar 100 milyon dolardan fazla paranýn þehir dýþýndaki paketlemecilere kaptýrýldýðýnýn belirlediðini, ancak kayýtlý olmayanlarýn da dikkate alýnmasýyla bu rakamýn çok daha fazla olduðunu tahmin ettiðini kaydederek, þöyle devam etti: ''Bu paranýn tamamýna yakýný da müstahsilin cebinden çýkmýþtýr. Burada art niyetli olan fabrika sahipleri olduðu gibi iyi niyetli bazý fabrika sahipleri de fabrikalarýný kaybetti, maðdur olanlar da oldu. Ama nihayetinde hepsinin, yaðmur altýnda tarlada büyük zahmetlerle çay toplayan müstahsile takýlmýþ bir miktar parasý vardýr. Bu, bölge ekonomisine büyük darbe vurmuþtur. Bunlar kaybolan alýn teri, emek, varlýklarýmýzdýr. Bunlarýn bir deðer olarak bölgemizde kalmasýný istiyoruz.''

-''SEKTÖR ÇAÐA AYAK UYDURMAK ZORUNDA''-

''Sektörün çaða ayak uydurmak zorunda olduðunu'' belirten Erdoðan, ''Sektörümüzü, malýmýzý ve bölgemizi deðer kaybetmeyen hale getirmek zorundayýz'' dedi.

Erdoðan, sektörün, özel sektöre açýldýðý ilk yýllarda kurulan fabrikalarýn az bir kýsmýnýn faaliyetine devam ettiðini anlatarak, ''Þu anda ilk yýllarda kurulan fabrikalardan ancak yüzde 10'u faaliyetlerine devam ediyor. Bugün üretimde olan firmalarýn büyük çoðunluðu 1990'dan sonra kuruldu. Son yýllarda ise artýk pek fabrika kurulmuyor'' ifadelerini kullandý.

Mehmet Erdoðan, üreticileri de kapanan firmalar konusunda uyararak, üreticinin, çayýný verdiði firmayý sorgulamasý gerektiðine de dikkati çekti.